Nikkel – simpel aan te tonen?

Nikkel is een van de bekendste stoffen, waarvan het gebruik wettelijk beperkt wordt (REACH) en is vooral bekend door de nikkelvrij-vermeldingen bij sierraden. Het is een zilver-wit metaal dat buigzaam is, zich goed glad laat polijsten, met een grote duurzaamheid en hardheid. Nikkel is daarom een populair metaal dat vaak verwerkt wordt in legeringen (menging van metalen). Nikkel wordt vaak in verband gebracht met eczeem en in bepaalde gevallen zelfs met kankerverwekkende eigenschappen.

Voorbeelden van huidreacties:

examples nickel allergy

In de kleding kan nikkel voor voorkomen in metalen onderdelen zoals:

  • ritsen,
  • knopen,
  • BH-beugels en
  • gespen (van bandjes en riemen/ceintuurs).

Hoewel het probleem zich eigenlijk alleen voordoet bij contact met de huid, geldt de eis niet alleen voor de artikelen die je daadwerkelijk op de huid draagt. De nikkeleis geldt voor alle metalen delen aan kledingstuk of accessoire, ook als je verwacht dat er een laag textiel, leer, of ander materiaal tussen het metaal en de huid zal zijn.

Nikkeldetectiesetjes

Met een nikkeldetectiesetje, of nikkelverklikker, kun je via een simpele wrijftest aantonen of er nikkel in bijvoorbeeld een rits of knoop zit. De test wordt gedaan met een watje, gedrenkt in een ammoniakoplossing (1% dimethylglyoxime; vandaar de Engelse naam: ‘DMG swab test’), speciaal voor het opsporen van nikkel. Degelijke test kits wordt vaak aangeboden om te bepalen of er nikkel in metalen producten voorkomt, zodat consumenten huidaandoeningen kunnen voorkomen. Maar ook door inkopers van kleding, accessoires en vooral fournituren wordt het gebruikt.

Voor een setje, zie bijvoorbeeld: https://www.vanderbend.nl/nikkel-spot-test

(verkleuring van het watje toont hier nikkel aan)

Hoe zeker zijn we hiermee?

De wet vereist:
1. een maximale nikkelafgifte aan de huid (0,5 microgram per cm2 huid per week);
2. dat nikkel niet boven een bepaalde waarde aanwezig mag zijn;
3. dat het artikel ook na slijtage voldoet, dus ook nadat een eventuele toplaag/coating van het artikel afgesleten is.

Veel metalen zijn gecoat met een laagje dat nikkel afschermt van de huid en waardoor het ook niet met de nikkelverklikker te vinden zal zijn. Dit is mooi, maar het moet wel 2 jaar standhouden en daarvoor zijn de wettelijk voorgeschreven testen die je niet zelf kunt doen: EN 12472 en EN 1811.

Verder wordt met het detectiemiddel nikkel pas aangetoond als het gehalte hoger is dan 10 ppm (‘parts per million’). Dat is best nauwkeurig, maar wetgeving verlangt een hogere nauwkeurigheid.

En er zijn meer verschillen tussen de snelle wrijftest en de wettelijke testen. Zo maakt de wettelijke test bv. gebruik van een kunstmatige zweetoplossing, wat de reactie beïnvloedt en geeft dus ook weer verschillen tussen de resultaten oplevert. En zo zijn er meer kleine verschillen in de procedure.

Conclusie:
1. Als de eenvoudige wrijftest nikkel aantoont, is er een behoorlijke zekerheid dat het artikel niet aan de wet voldoet.
2. Maar de wettelijke testen gaan verder dan dat, zijn nauwkeuriger en werken anders, dus artikelen die goed uit de wrijftest komen, voldoen nog niet met zekerheid aan de wet!

Kortom, de wrijftest is een goed en snel hulpmiddel bij de controle en selectie van metalen accessoires en is prima geschikt voor een grove selectie, maar is niet nauwkeurig genoeg en kan de wettelijk vereiste testen niet geheel vervangen.

Als je hiermee aan de slag wilt, kan Q&A Quality Assistance de nodige ondersteuning bieden. Neem contact op met Chris Koeleman  (c.koeleman@quality-assistance.nl, 06 – 443 98 216, of LinkedIn).

Graag heb ik ook je feedback op dit artikel! Heb je er een mening over, is er iets onduidelijk, of heb je een foutje ontdekt, geef het graag door. Alvast bedankt.

Leave a Reply